Mieszkanie po rodzicach: kto dziedziczy, jak spłacić rodzeństwo i sprzedać

Rodzice nie żyją, testamentu nie ma, a w mieszkaniu mieszka brat, który ani nie chce go sprzedać, ani spłacić siostry? Mieszkanie po rodzicach bez testamentu dziedziczą ich dzieci (a gdy żyje drugi rodzic – także on) w częściach równych (art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego, dalej: k.c.). Do czasu działu spadku mieszkanie jest współwłasnością wszystkich spadkobierców, więc sprzedać je w całości możecie tylko razem. Gdy zgody nie ma, każdy spadkobierca może złożyć w sądzie wniosek o dział spadku: sąd przyzna mieszkanie temu, kto je chce, ze spłatą pozostałych, albo zarządzi jego sprzedaż (art. 1037 § 1 i art. 212 § 2 k.c.). Zgoda brata nie jest do tego potrzebna.

Masz taką sprawę? Zobacz, jak pomagam: Dział spadku z nieruchomością.

Stan prawny na 24.10.2026. Opisuję mieszkanie stanowiące odrębną własność (z księgą wieczystą) po rodzicach, którzy zmarli w Polsce, bez elementu zagranicznego. Nie opisuję gospodarstw rolnych, szczególnych przepisów o spółdzielczych prawach do lokali ani zapisu windykacyjnego. Podatki opisuję w skrócie, z przepisów ustaw; szczegóły PIT przy sprzedaży są w osobnym tekście. To, czy mieszkanie przejęte ze spłatą rodzeństwa wchodzi do majątku wspólnego małżonków, było w Sądzie Najwyższym sporne – opisuję obie linie i tę, która przeważa dziś.

Kto dziedziczy mieszkanie po rodzicach bez testamentu?

Bez testamentu w pierwszej kolejności dziedziczą dzieci zmarłego i jego małżonek, w częściach równych. Część małżonka nie może być mniejsza niż 1/4 spadku (art. 931 § 1 k.c.). Jeżeli dziecko zmarło wcześniej, jego część przypada jego dzieciom, czyli wnukom (art. 931 § 2 k.c.).

Przy mieszkaniu po rodzicach trzeba zwykle rozliczyć dwa spadki:

• Najpierw zmarł jeden z rodziców. Jeżeli mieszkanie należało do majątku wspólnego, małżonkowie mieli w nim równe udziały (art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dalej: k.r.o.). Do spadku wchodzi więc tylko połowa zmarłego. Tę połowę dzielą między siebie żyjący małżonek i dzieci. Przy dwójce dzieci każde z nich dostaje 1/3 z połowy, czyli 1/6 mieszkania, a żyjący rodzic ma 4/6.
• Potem zmarł drugi rodzic. Jego udział (np. 4/6) dziedziczą dzieci po równo. Przy dwójce rodzeństwa każde ma ostatecznie po 1/2 mieszkania.

Nowy mąż albo żona zmarłego rodzica dziedziczy jako małżonek, na równi z dziećmi (art. 931 § 1 k.c.). Te same zasady dotyczą domu po rodzicach, chyba że wchodzi w skład gospodarstwa rolnego.

Mieszkanie po rodzicach z testamentem: co z rodzeństwem?

Testament ma pierwszeństwo przed ustawą (art. 926 § 2 k.c.). Jeżeli rodzic zapisał mieszkanie jednemu dziecku, pozostałe nie stają się współwłaścicielami. Przysługuje im zachowek, czyli roszczenie o pieniądze: połowa wartości udziału, który dostałyby bez testamentu, a 2/3 – gdy uprawniony jest małoletni albo trwale niezdolny do pracy (art. 991 § 1 k.c.). Roszczenie przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 k.c.).

Jak odziedziczyć mieszkanie po rodzicach krok po kroku?

Spadek przechodzi na spadkobierców z chwilą śmierci (art. 922 § 1 k.c.). Żeby mieszkaniem rozporządzać, musisz jednak zrobić 4 rzeczy.

1. Zdecyduj w ciągu 6 miesięcy: przyjąć czy odrzucić spadek. Termin liczy się od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 k.c.). Jeżeli nic nie zrobisz, przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza (czyli odpowiadasz za długi rodziców tylko do wartości spadku; art. 1015 § 2 i art. 1031 § 2 k.c.). Gdy rodzic zmarł przed 18.10.2015 r., stosuje się dawne przepisy: brak oświadczenia oznaczał co do zasady przyjęcie proste, czyli odpowiedzialność za długi bez ograniczenia (art. 6 ustawy z 20.03.2015 o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw). Oświadczenie składasz u notariusza albo w sądzie i nie możesz go odwołać (art. 1018 § 2–3 k.c.). Gdy rodzice mieli długi większe niż wartość mieszkania, rozważ odrzucenie.
2. Potwierdź, że jesteś spadkobiercą. Notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia tylko przy udziale wszystkich osób zainteresowanych i gdy nie ma wątpliwości co do spadkobierców i udziałów (art. 95b i 95e Prawa o notariacie). Zarejestrowany akt ma skutki prawomocnego postanowienia sądu (art. 95j § 1). Gdy brat nie przyjdzie do notariusza, zostaje sąd: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po rozprawie (art. 669 k.p.c.), opłata od wniosku 100 zł (art. 49 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
3. Ujawnij się w księdze wieczystej. Właściciel ma obowiązek niezwłocznie złożyć wniosek o wpis (art. 35 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Po akcie poświadczenia dziedziczenia wniosek składa notariusz (art. 95j § 2 Prawa o notariacie). Opłata wynosi 150 zł (art. 42 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych).
4. Zgłoś spadek do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy. Opisuję to w następnej sekcji.

Każdy z tych dokumentów jest potrzebny osobno dla spadku po każdym z rodziców.

Mieszkanie po rodzicach a podatek od spadku: kiedy nie zapłacisz?

Dzieci, małżonek, rodzice i rodzeństwo zmarłego nie płacą podatku od spadków i darowizn, jeżeli zgłoszą nabycie naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy (art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, dalej: u.p.s.d.). Termin liczy się od uprawomocnienia się postanowienia sądu, a przy akcie notarialnym – od jego zarejestrowania (art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 1a u.p.s.d.).

Po terminie zapłacisz podatek według I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3 u.p.s.d.), z kwotą wolną 36 120 zł od jednego spadkodawcy (art. 9 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.). Mieszkanie zwykle jest warte więcej.

Dział spadku: co to jest i czym różni się od zniesienia współwłasności?

Dział spadku to zakończenie wspólności majątku spadkowego: ustalacie, kto co dostaje i kto komu dopłaca. Do tego czasu stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych (art. 1035 k.c.). Dział może nastąpić na mocy umowy wszystkich spadkobierców albo orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek z nich (art. 1037 § 1 k.c.). Gdy w spadku jest mieszkanie, umowa wymaga aktu notarialnego (art. 1037 § 2 k.c.).

• Dział spadku dotyczy majątku odziedziczonego. Sąd w zasadzie dzieli cały spadek (art. 1038 § 1 k.c.) i rozlicza darowizny od rodziców, które trzeba zaliczyć na schedę (czyli odliczyć od części danego dziecka; art. 1039 § 1 k.c.).
• Zniesienie współwłasności dotyczy rzeczy wspólnej z innego tytułu, np. mieszkania kupionego razem przez rodzeństwo. Opisuję je w tekście Zniesienie współwłasności: u notariusza czy w sądzie, koszty i co gdy brak zgody. Do działu spadku stosuje się odpowiednio te same przepisy (art. 688 k.p.c.).
• Opłaty sądowe. Wniosek o dział spadku: 500 zł, a przy zgodnym projekcie 300 zł. Dział połączony ze zniesieniem współwłasności: 1000 zł albo 600 zł (art. 51 ustawy o kosztach sądowych).

Spłata rodzeństwa: jak przejąć mieszkanie po rodzicach?

Mieszkania nie da się fizycznie podzielić, więc sąd może przyznać je jednemu spadkobiercy z obowiązkiem spłaty pozostałych albo zarządzić jego sprzedaż (art. 212 § 2 k.c.). Sądy przyjmują jednolicie, że mieszkanie dostaje tylko ten, kto chce je przejąć. Jeżeli nikt nie chce, sąd zarządza sprzedaż (postanowienie Sądu Najwyższego z 26.04.2013, II CSK 459/12). Spłata to pieniądze odpowiadające wartości udziału. Przy udziale 1/2 w mieszkaniu wartym 480 000 zł to 240 000 zł.

• Wartość mieszkania. Ustala ją sąd (art. 684 k.p.c.), zwykle z opinii rzeczoznawcy majątkowego. Zgodę na przejęcie możesz uzależnić od wartości. Jeżeli sąd przyjmie wyższą, nie uzna, że się zgodziłeś (II CSK 459/12).
• Termin i raty. Sąd oznacza termin zapłaty i odsetki. Raty nie mogą łącznie przekraczać 10 lat (art. 212 § 3 k.c.).
• Rozliczenia. Sąd rozlicza też nakłady, pobrane pożytki (np. czynsz od najemcy) i spłacone długi spadkowe (art. 686 k.p.c.).
• U notariusza wysokość i terminy spłat ustalacie sami w umowie o dział spadku.

Brat mieszka w mieszkaniu po rodzicach i nie chce spłacić. Co możesz zrobić?

Każdy współwłaściciel może korzystać z całego mieszkania w zakresie, który da się pogodzić z korzystaniem przez pozostałych (art. 206 k.c.). Jeżeli brat wymienił zamki albo nie wpuszcza Cię do mieszkania, możesz żądać od niego wynagrodzenia za korzystanie (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 19.03.2013, III CZP 88/12; art. 224 § 2 i 225 k.c.). Sam fakt, że brat mieszka, a Ty nie, takiego roszczenia nie daje. Liczy się wyłączenie Cię od współposiadania.

Wydatki i ciężary związane z mieszkaniem, np. podatek od nieruchomości, ponosicie według udziałów (art. 207 k.c.). Rozliczenia zgłosisz w sprawie o dział spadku (art. 686 k.p.c.). Sąd nie pyta, czy brat chce działu, tylko jak go przeprowadzić.

Spłata rodzeństwa a podatek

• Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC). Umowa o dział spadku podlega PCC w części dotyczącej spłat lub dopłat (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, dalej: u.p.c.c.). Płaci go ten, kto przejmuje mieszkanie, od wartości rynkowej tego, co dostaje ponad udział, według stawki 2% (art. 4 pkt 5, art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.c.c.). Przy 1/2 mieszkania wartego 480 000 zł to 4800 zł. Tak samo przy postanowieniu sądu (art. 1 ust. 1 pkt 3 u.p.c.c.).
• PIT u osoby, która dostaje spłatę. Dział spadku do wysokości udziału w spadku nie jest ani nabyciem, ani odpłatnym zbyciem (art. 10 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dalej: u.p.d.o.f.).
• PIT u osoby, która przejmuje mieszkanie. Organy podatkowe i Naczelny Sąd Administracyjny traktują część przejętą ponad udział jako nowe nabycie z datą działu (wyrok NSA z 21.01.2015, II FSK 2872/12). Liczy się to przy sprzedaży przed upływem 5 lat (patrz niżej).

W nietypowej sytuacji, np. przy podziale kilku nieruchomości, potwierdź skutki podatkowe u doradcy podatkowego albo we wniosku o interpretację indywidualną.

Kiedy można sprzedać mieszkanie po rodzicach i jak to zrobić?

Sprzedać mieszkanie możesz, gdy masz dokument potwierdzający dziedziczenie: wobec kupującego wykazujesz prawa tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 k.c.). Na dział spadku nie musisz czekać. Są 3 drogi:

1. Sprzedaż całego mieszkania przez wszystkich spadkobierców. Potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli (art. 199 k.c.).
2. Sprzedaż samego udziału. Przed działem bez zgody rodzeństwa jest bezskuteczna o tyle, o ile naruszałaby ich prawa przy dziale (art. 1036 k.c.). Bez tego ryzyka zbędziesz cały udział w spadku, w formie aktu notarialnego (art. 1051 i 1052 § 3 k.c.). Nabywca wchodzi wtedy w Twoje miejsce w sporze z rodzeństwem, więc zapłaci mniej.
3. Sprzedaż zarządzona przez sąd w sprawie o dział spadku, gdy nikt nie chce przejąć mieszkania (art. 212 § 2 w zw. z art. 1035 k.c., art. 625 w zw. z art. 688 k.p.c.).

Podatek przy sprzedaży. Sprzedaż przed upływem 5 lat od końca roku nabycia to przychód w PIT (art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f.), a podatek wynosi 19% dochodu (art. 30e ust. 1). Przy mieszkaniu odziedziczonym 5 lat liczy się od końca roku, w którym nabył je spadkodawca (art. 10 ust. 5). Jeżeli rodzice kupili mieszkanie w 2001 r., sprzedasz je bez PIT. Dla części przejętej od rodzeństwa ze spłatą w 2026 r. 5 lat mija z końcem 2031 r. Ulgę mieszkaniową i liczenie dochodu opisuję w tekście Sprzedaż mieszkania ze spadku a podatek: kiedy zapłacisz 19% PIT, a kiedy nie.

Mieszkanie po rodzicach a rozwód: czy wchodzi do majątku wspólnego?

Nie. Przedmioty nabyte przez dziedziczenie należą do majątku osobistego małżonka, chyba że spadkodawca postanowił inaczej (art. 33 pkt 2 k.r.o.). Przy rozwodzie mąż czy żona spadkobiercy nie dostanie więc połowy mieszkania po teściach.

Trudniej, gdy spłatę rodzeństwa płacicie z pieniędzy wspólnych albo z kredytu małżonków. W 1989 r. Sąd Najwyższy uznał, że część nabyta ponad udział za wspólne pieniądze wchodzi do majątku wspólnego (uchwała z 18.09.1989, III CZP 80/89). W 2001 r. przyjął odwrotnie: wszystko, co dostajesz w dziale spadku, należy do majątku osobistego, bez względu na spłatę (uchwała z 28.09.2001, III CZP 52/01). To stanowisko potwierdził wyrok SN z 11.03.2011, II CSK 405/10. Obejmuje ono jednak tylko to, co pochodzi ze spadku. Udział, który nie należał do spadkodawcy, np. udział żyjącego rodzica przejęty w tej samej sprawie, nie wchodzi do majątku osobistego na podstawie art. 33 pkt 2 k.r.o. (postanowienie SN z 8.09.2022, II CSKP 392/22). Małżonek może wtedy żądać zwrotu nakładów z majątku wspólnego przy podziale majątku (art. 45 § 1–2 k.r.o.). Podział mieszkania kupionego razem opisuję w tekście Podział nieruchomości po rozwodzie: komu sąd przyzna mieszkanie lub dom?

Przykład. Rodzice kupili mieszkanie 52 m² w 2001 r. do majątku wspólnego. Ojciec zmarł w maju 2019 r., matka w marcu 2026 r., bez testamentów. Syn mieszka w mieszkaniu, córka chce pieniędzy. Rzeczoznawca wycenił je na 480 000 zł.

W czerwcu 2026 r. rodzeństwo uzyskuje u notariusza 2 akty poświadczenia dziedziczenia. Po ojcu: matka ma 4/6 mieszkania (połowa z majątku wspólnego i 1/6 ze spadku), dzieci po 1/6. Po matce dzieci dziedziczą po połowie jej udziału, więc każde ma łącznie 1/2. Oba spadki zgłaszają w urzędzie skarbowym w terminie i nie płacą podatku od spadków.

W październiku 2026 r. zawierają u notariusza umowę o dział spadku. Syn dostaje mieszkanie i spłaca siostrze 240 000 zł: 140 000 zł przy akcie i 100 000 zł do 31.03.2027 r. Syn płaci 4800 zł PCC, siostra nie płaci PIT od spłaty. Syn finansuje spłatę kredytem małżonków, ale mieszkanie należy do jego majątku osobistego; żona może żądać zwrotu nakładów. Jeżeli syn sprzeda mieszkanie w 2028 r., dochód z połowy przejętej od siostry podlega PIT, chyba że skorzysta z ulgi mieszkaniowej.

Co możesz zrobić

1. Ustal, ile było spadków i kto dziedziczy. Zbierz akty zgonu i akty stanu cywilnego. Sprawdź, czy rodzice nie zostawili testamentu albo nowego małżonka.
2. Pilnuj 6 miesięcy na przyjęcie albo odrzucenie spadku. Oświadczenia nie odwołasz (art. 1018 § 2 k.c.).
3. Wybierz notariusza albo sąd. Gdy wszyscy przyjdą i się zgadzacie, akt poświadczenia dziedziczenia jest szybszy. Gdy ktoś odmawia, złóż wniosek do sądu.
4. Zgłoś spadek w urzędzie skarbowym w 6 miesięcy.
5. Ustal wartość mieszkania i porozmawiaj o spłacie albo sprzedaży. Gdy rozmowa nie daje wyniku, złóż wniosek o dział spadku.
6. Przed sprzedażą policz 5 lat, zwłaszcza dla części przejętej od rodzeństwa.

Prowadzę takie sprawy od stwierdzenia nabycia spadku po dział spadku ze spłatą albo sprzedażą: przygotuję wniosek albo projekt umowy działu u notariusza, a w sądzie będę Cię reprezentować, także gdy brat nie odpowiada na wezwania. Nie obiecuję wyniku, ale powiem, ile może kosztować i trwać każda z dróg.

Masz podobną sytuację? Opisz ją w formularzu poniżej. W ciągu 24 h roboczych odpiszę, co trzeba zrobić, i prześlę ofertę z ceną i terminem. Do akceptacji oferty nic nie płacisz.

Najczęstsze pytania

Kto dziedziczy mieszkanie po rodzicach bez testamentu?

Dzieci zmarłego i jego małżonek, w częściach równych; małżonek dostaje co najmniej 1/4 spadku (art. 931 § 1 k.c.). Gdy mieszkanie było w majątku wspólnym rodziców, do spadku po pierwszym z nich wchodzi tylko połowa mieszkania (art. 43 § 1 k.r.o.). Po śmierci drugiego rodzica jego udział dziedziczą dzieci.

Czy brat może zablokować sprzedaż mieszkania po rodzicach?

Sprzedaży całego mieszkania bez jego zgody nie przeprowadzisz (art. 199 k.c.). Możesz jednak złożyć wniosek o dział spadku, a sąd nie potrzebuje do tego zgody brata (art. 1037 § 1 k.c.). Jeżeli nikt nie chce przejąć mieszkania ze spłatą, sąd zarządzi jego sprzedaż (art. 212 § 2 k.c.; postanowienie SN z 26.04.2013, II CSK 459/12).

Ile wynosi spłata rodzeństwa za mieszkanie po rodzicach?

Spłata odpowiada wartości udziału rodzeństwa w mieszkaniu: przy udziale 1/2 to połowa wartości rynkowej. W sądzie wartość ustala sąd, zwykle z opinii rzeczoznawcy (art. 684 k.p.c.). Sąd może rozłożyć spłatę na raty, ale łącznie najwyżej na 10 lat (art. 212 § 3 k.c.).

Czy od spłaty rodzeństwa płaci się podatek?

Osoba, która przejmuje mieszkanie ponad swój udział, płaci 2% PCC od wartości tego, co dostała ponad udział (art. 4 pkt 5, art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.c.c.). Osoba, która dostaje spłatę w granicach swojego udziału, nie zbywa mieszkania w rozumieniu PIT (art. 10 ust. 7 u.p.d.o.f.). W nietypowej sytuacji potwierdź to u doradcy podatkowego.

Kiedy można sprzedać mieszkanie po rodzicach bez podatku?

Bez PIT, gdy od końca roku, w którym rodzic nabył mieszkanie, minęło 5 lat (art. 10 ust. 1 pkt 8 i ust. 5 u.p.d.o.f.). Datę zakupu przez rodziców sprawdzisz w akcie notarialnym albo w księdze wieczystej. Dla części przejętej od rodzeństwa ze spłatą 5 lat liczy się od końca roku działu spadku.

Czy mieszkanie po rodzicach wchodzi do majątku wspólnego małżonków?

Nie, należy do majątku osobistego spadkobiercy, chyba że rodzic w testamencie postanowił inaczej (art. 33 pkt 2 k.r.o.). Tak samo jest, gdy spadkobierca spłacił rodzeństwo ze wspólnych pieniędzy (uchwała SN z 28.09.2001, III CZP 52/01). Małżonek może wtedy żądać zwrotu nakładów przy podziale majątku (art. 45 § 1 k.r.o.).

Czy muszę płacić podatek od spadku po rodzicach?

Nie, jeżeli zgłosisz nabycie w urzędzie skarbowym w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 4a ust. 1 i 1a u.p.s.d.). Po terminie zapłacisz podatek według I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3 u.p.s.d.).

Źródła

• Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795): art. 199, 206, 207, 212, 224 § 2, 225, 922 § 1, 926 § 2, 931, 991 § 1, 1007 § 1, 1015, 1018, 1027, 1031 § 2, 1035, 1036, 1037, 1038 § 1, 1039 § 1, 1051, 1052 § 3.
• Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468 ze zm.): art. 625, 669, 684, 686, 688.
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 236): art. 33 pkt 2, 43 § 1, 45 § 1–2.
• Ustawa z 14.02.1991 – Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. 2026 poz. 614 ze zm.): art. 95b, 95e, 95j § 1–2.
• Ustawa z 6.07.1982 o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1066 ze zm.): art. 35 ust. 1.
• Ustawa z 28.07.2005 o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228 ze zm.): art. 42 ust. 3, 49 ust. 1, 51.
• Ustawa z 28.07.1983 o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. 2026 poz. 478 ze zm.): art. 4a ust. 1, 1a i 3, art. 9 ust. 1 pkt 1.
• Ustawa z 9.09.2000 o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 191 ze zm.): art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f i pkt 3, art. 4 pkt 5, art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a.
• Ustawa z 26.07.1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 592 ze zm.): art. 10 ust. 1 pkt 8, ust. 5 i 7, art. 30e ust. 1.
• Ustawa z 20.03.2015 o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2015 poz. 539): art. 6.
• Uchwała Sądu Najwyższego z 18.09.1989, III CZP 80/89, OSPiKA 1990/10/357 (powołana w uchwale III CZP 52/01 i wyroku II CSK 405/10).
• Uchwała Sądu Najwyższego z 28.09.2001, III CZP 52/01, OSNC 2002/6/72.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 11.03.2011, II CSK 405/10.
• Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 19.03.2013, III CZP 88/12, OSNC 2013/9/103.
• Postanowienie Sądu Najwyższego z 26.04.2013, II CSK 459/12.
• Postanowienie Sądu Najwyższego z 8.09.2022, II CSKP 392/22.
• Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.01.2015, II FSK 2872/12.