Zgoda KOWR na nabycie nieruchomości rolnej: kiedy jest potrzebna i jak ją uzyskać

Znalazłeś 3 ha pola, cenę macie uzgodnioną, a notariusz pyta, czy jesteś rolnikiem? Jeżeli nie jesteś rolnikiem indywidualnym, a kupujesz nieruchomość rolną o powierzchni 1 ha lub większej, co do zasady potrzebujesz zgody Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR), wydanej w decyzji (art. 2a ust. 1 i 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, dalej: u.k.u.r.). Najczęściej wniosek składa sprzedający, po ogłoszeniu sprzedaży w systemie KOWR na co najmniej 30 dni, na które nie odpowiedział żaden rolnik indywidualny. Zgoda jest ważna rok, a nabycie bez niej jest nieważne (art. 2ba i art. 9 ust. 1 u.k.u.r.).

Masz taką sprawę? Zobacz, jak pomagam: Zgoda KOWR na nabycie ziemi rolnej.

Stan prawny na 27.10.2026. Opisuję zgodę na nabycie nieruchomości rolnej od osoby prywatnej według tekstu jednolitego u.k.u.r. (Dz.U. 2026 poz. 941). Nie opisuję sprzedaży ziemi państwowej z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa ani nabycia udziałów w spółkach.

Kiedy potrzebna jest zgoda KOWR na nabycie nieruchomości rolnej?

Zgody potrzebujesz, gdy łącznie:

1. kupujesz nieruchomość rolną, czyli grunt, który jest lub może być wykorzystywany do produkcji rolnej (art. 46¹ Kodeksu cywilnego, dalej: k.c.; art. 2 pkt 1 u.k.u.r.);
2. użytków rolnych jest co najmniej 0,3 ha – poniżej tej powierzchni ustawy nie stosuje się wcale (art. 1a pkt 1 lit. b u.k.u.r.);
3. nieruchomość ma 1 ha lub więcej – mniejszą kupi każdy (art. 2a ust. 3 pkt 1a);
4. nie jesteś rolnikiem indywidualnym i nie pasuje do Ciebie żaden wyjątek z art. 2a ust. 3 u.k.u.r.

Liczy się możliwość uprawy, a nie to, czy ktoś dziś na polu gospodaruje. Ustawa nie obejmuje tylko nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne (art. 2 pkt 1 u.k.u.r.). Decyzja o warunkach zabudowy takim planem nie jest. Sąd Okręgowy w Olsztynie podzielił ocenę, że ani WZ, ani pozwolenie na budowę farmy fotowoltaicznej nie wyłączyły 8 ha pola spod ustawy, a sprzedaż bez zgody KOWR była nieważna (postanowienie z 19.02.2024 r., IX Ca 596/23). Więcej o tym piszę w tekście Kupno działki rolnej z warunkami zabudowy: co sprawdzić w decyzji.

Rolnik indywidualny to w uproszczeniu osoba, która ma kwalifikacje rolnicze, od co najmniej 5 lat mieszka w gminie, w której leży jedna z jej nieruchomości rolnych, i przez ten czas osobiście prowadzi gospodarstwo do 300 ha użytków rolnych (art. 6 ust. 1 u.k.u.r.). Jak to wykazać, opisuję w tekście Rolnik indywidualny: kto nim jest, jak uzyskać status i co daje przy zakupie ziemi.

Kiedy zgoda KOWR nie jest potrzebna?

Ograniczenie z art. 2a ust. 1 u.k.u.r. nie dotyczy m.in. nabycia (art. 2a ust. 3):

• przez osobę bliską zbywcy, m.in. dziecko, rodzica, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa i małżonka (art. 2 pkt 6);
• przez jednostkę samorządu terytorialnego, Skarb Państwa i KOWR;
• nieruchomości o powierzchni mniejszej niż 1 ha;
• w wyniku dziedziczenia i zapisu windykacyjnego;
• w toku postępowania egzekucyjnego i upadłościowego;
• w wyniku zniesienia współwłasności, podziału majątku wspólnego po ustaniu małżeństwa i działu spadku.

Przy zakupie do wspólności majątkowej małżeńskiej wystarczy, że wymogi dotyczące nabywcy spełnia jeden z małżonków (art. 2a ust. 3a). Jeżeli Twój mąż albo żona jest rolnikiem indywidualnym, zgody KOWR zwykle nie potrzebujecie. Kupujesz mniej niż 1 ha pod dom? Co jeszcze sprawdzić, opisuję w tekście Dom na działce rolnej: czy można budować, nie będąc rolnikiem (stan 2026).

Przy progach liczy się to, co kupujesz, a nie całe pole sprzedającego. Sąd Najwyższy przyjął, że do działki mniejszej niż 0,3 ha, wydzielonej z większej nieruchomości rolnej, ustawy nie stosuje się (uchwała z 17.10.2023 r., III CZP 113/22). Ostrożnie jednak z podziałami „pod ustawę”. Gdy pole 6,35 ha podzielono na 20 działek po ok. 0,30 ha i sprzedawano je osobom, które nie były rolnikami, Sąd Okręgowy w Olsztynie uznał umowę za nieważną jako zmierzającą do obejścia ustawy (postanowienie z 25.09.2023 r., IX Ca 693/23; art. 58 § 1 k.c.).

Kto składa wniosek do KOWR o zgodę na nabycie?

Ustawa przewiduje pięć ścieżek (art. 2a ust. 4 u.k.u.r.):

1. Sprzedający (zbywca) – gdy kupujący nie jest rolnikiem indywidualnym (pkt 1). To najczęstsza droga dla osoby prywatnej i dla spółki.
2. Kupujący, który tworzy gospodarstwo rodzinne – ma kwalifikacje rolnicze, zobowiązuje się prowadzić działalność rolniczą i przez 5 lat mieszkać w gminie, w której leży jedna z nieruchomości gospodarstwa (pkt 2).
3. Kupujący z pomocą dla młodych rolników, który powiększa gospodarstwo, uczelnia albo kupujący pod inwestycję celu publicznego (pkt 3–5).

Bez względu na to, kto złożył wniosek, stronami postępowania są sprzedający i kupujący (art. 2a ust. 5a). Obaj mogą się odwołać.

Zgoda KOWR na wniosek sprzedającego: jakie warunki trzeba spełnić?

Dyrektor Generalny KOWR wyraża zgodę na wniosek sprzedającego, jeżeli spełnione są łącznie cztery warunki (art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. a–d u.k.u.r.):

1. Nie było możliwości sprzedaży rolnikowi indywidualnemu. Tego warunku nie musisz wykazywać, gdy nabycie ma nastąpić na podstawie innej czynności niż sprzedaż, np. darowizny.
2. Kupujący zobowiąże się prowadzić działalność rolniczą na kupowanej nieruchomości, czyli produkcję roślinną albo zwierzęcą (art. 2 pkt 3).
3. Zakup nie doprowadzi do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych. Ustawa nie podaje progu, ocenia to KOWR, dlatego we wniosku warto opisać wszystkie grunty rolne, które kupujący już ma.
4. Cena w umowie nie będzie niższa niż 95% ceny z ogłoszenia o nieruchomości rolnej.

Brak możliwości sprzedaży rolnikowi wykazujesz bezpłatnym ogłoszeniem w systemie teleinformatycznym KOWR (art. 2a ust. 4a). Zamieszczasz je sam albo przez oddział terenowy KOWR (ust. 4b pkt 1).

Ogłoszenie zawiera co najmniej dane z ewidencji gruntów, numer księgi wieczystej, opis budynków, przeznaczenie w planie miejscowym (a bez planu – ustalenia z WZ albo profil strefy planu ogólnego), cenę i termin na odpowiedzi nie krótszy niż 30 dni (art. 2a ust. 4d).

Ustawa uznaje, że nie było możliwości sprzedaży rolnikowi, gdy żaden rolnik indywidualny nie odpowiedział na ogłoszenie (art. 2a ust. 4b pkt 1). Odpowiedź złożoną po terminie albo z ceną niższą o ponad 5% od ceny z ogłoszenia uważa się za niezłożoną (ust. 4c). Dodatkowo cena z ogłoszenia za grunt niezabudowany albo bez nasadzeń nie może przewyższać o 50% lub więcej średniej ceny gruntów ornych w województwie, podanej przez GUS za poprzedni kwartał, chyba że operat szacunkowy wykazuje wyższą wartość (ust. 4b pkt 2).

Jeżeli rolnik odpowie w terminie i z ceną niższą najwyżej o 5%, jego odpowiedź jest oświadczeniem woli o zamiarze zawarcia umowy (ust. 4e pkt 3). Wtedy co do zasady nie wykażesz pierwszego warunku. Wyjątek: okoliczności wskazują, że rolnik stracił zainteresowanie zakupem, np. odmówił podpisania umowy (ust. 4b pkt 3).

Nie dawaj ogłoszenia „na próbę”: sprzedający bez zamiaru sprzedaży naprawia szkodę rolnika, który odpowiedział (ust. 4f). Wniosek o zgodę złożony po upływie 6 miesięcy od końca terminu z ogłoszenia kończy się odmową (ust. 4h).

Wniosek do KOWR o zgodę na nabycie: co zawiera i co dołączyć?

Wniosek kierujesz do Dyrektora Generalnego KOWR. Podajesz w nim dane sprzedającego i kupującego (z numerami PESEL), oznaczenie nieruchomości według ewidencji gruntów oraz uzasadnienie: cel zakupu i planowany sposób wykorzystania ziemi (art. 2a ust. 5b u.k.u.r.).

Do wniosku dołączasz (art. 2a ust. 5c):

• wypis z ewidencji gruntów i budynków oraz odpis albo numer księgi wieczystej;
• zaświadczenie o przeznaczeniu nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego;
• dokumenty potwierdzające warunki zgody, np. zobowiązanie kupującego do prowadzenia działalności rolniczej;
• przy wniosku sprzedającego – jego oświadczenie o braku możliwości sprzedaży rolnikowi i o cenie uzgodnionej z kupującym, a przy wniosku kupującego – oświadczenie sprzedającego o zamiarze sprzedaży.

Uzasadnienie to najważniejsza część. „Chcę mieć ziemię” nie pokazuje działalności rolniczej. Pokazuje ją konkret: co będzie uprawiane, kto będzie pracował i jakie grunty kupujący już ma.

Ile się czeka na zgodę KOWR i jak długo jest ważna?

Terminy wynikają z Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.). Sprawę wymagającą postępowania wyjaśniającego organ załatwia w ciągu miesiąca, a szczególnie skomplikowaną – w ciągu 2 miesięcy od wszczęcia (art. 35 § 3 k.p.a.). Nie wlicza się do niego m.in. czasu na uzupełnienie braków wniosku (art. 35 § 5 k.p.a.).

Przy wniosku sprzedającego doliczasz wcześniej co najmniej 30 dni ogłoszenia, a po decyzji 14 dni na odwołanie. Jeżeli sprzedający i kupujący zrzekną się prawa do odwołania, decyzja staje się ostateczna z dniem doręczenia KOWR oświadczenia ostatniej z nich (art. 127a k.p.a.).

Zgoda jest ważna rok od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 2ba u.k.u.r.). W tym czasie trzeba podpisać akt notarialny, bo po roku procedura zaczyna się od nowa.

Co zrobić, gdy KOWR odmówi zgody?

1. Odwołanie. Odwołanie do ministra właściwego do spraw rozwoju wsi (art. 2a ust. 5 u.k.u.r.) składasz za pośrednictwem Dyrektora Generalnego KOWR w terminie 14 dni od doręczenia decyzji (art. 129 § 1–2 k.p.a.).
2. Skarga do sądu administracyjnego. Na decyzję ministra przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od jej doręczenia (art. 53 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
3. Żądanie wykupu przez KOWR. Gdy odmowę wydano na wniosek sprzedającego, może on w miesiąc od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, na piśmie zażądać, żeby KOWR kupił nieruchomość (art. 2a ust. 6 u.k.u.r.). KOWR podaje cenę odpowiadającą wartości rynkowej, a sprzedający może ją zakwestionować w sądzie albo cofnąć żądanie (ust. 7–8). Wykupu nie ma, gdy odmowa wynika z niewykazania braku możliwości sprzedaży rolnikowi albo z nadmiernej koncentracji gruntów, ani gdy o zgodę wnioskował kupujący (ust. 6a). Sprawdź więc najpierw, na którym warunku KOWR oparł odmowę.

Co po zakupie za zgodą KOWR: pierwokup i 5 lat gospodarstwa

Przy nabyciu za zgodą z art. 2a ust. 4 u.k.u.r. nie stosuje się ustawowego prawa pierwokupu dzierżawcy i KOWR (art. 3 ust. 5 pkt 2). KOWR nie ma też wtedy prawa nabycia nieruchomości przy umowach innych niż sprzedaż (art. 4 ust. 4 pkt 2 lit. a). Umowa sprzedaży nie musi więc być warunkowa.

Zgoda nie zwalnia natomiast z obowiązków kupującego:

• 5 lat gospodarstwa. Kupujący prowadzi gospodarstwo rolne, w skład którego weszła nieruchomość, przez co najmniej 5 lat od nabycia, a osoba fizyczna – osobiście (art. 2b ust. 1 u.k.u.r.).
• Zakaz zbycia i oddania w posiadanie. Przez te 5 lat nie możesz nieruchomości sprzedać ani oddać w posiadanie innym, np. wydzierżawić (art. 2b ust. 2). Wyjątek wymaga osobnej zgody KOWR, uzasadnionej ważnym interesem nabywcy albo interesem publicznym (art. 2b ust. 3). Zbycie albo oddanie w posiadanie bez niej jest nieważne (art. 9 ust. 1 pkt 2).
• Zobowiązania z wniosku. Jeżeli nie prowadzisz gospodarstwa przez 5 lat albo nie wykonujesz zobowiązania do działalności rolniczej, KOWR może wystąpić do sądu o nabycie nieruchomości. Zapłaci wartość rynkową, ustaloną według stanu nieruchomości z chwili Twojego zakupu (art. 9 ust. 3 pkt 1–2).

Obowiązku 5 lat nie stosuje się m.in. przy zbyciu osobie bliskiej i po uchwaleniu planu miejscowego, który przeznacza nieruchomość na cele inne niż rolne (art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a i pkt 9).

Co grozi za kupno ziemi rolnej bez zgody KOWR?

Nabycie nieruchomości rolnej na podstawie czynności prawnej niezgodnej z u.k.u.r. jest nieważne (art. 9 ust. 1 u.k.u.r.). Kupujący nie zostaje właścicielem, mimo że zapłacił cenę. Sąd odmówi wpisu do księgi wieczystej, tak jak w sprawie 8 ha pola z Olsztyna (IX Ca 596/23). Z powództwem o stwierdzenie nieważności może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny, a także KOWR (art. 9 ust. 2).

Nieważne jest też nabycie oparte na nieprawdziwych oświadczeniach (art. 9 ust. 1 pkt 3). Oświadczenia o statusie rolnika składasz w samej umowie, pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 7 ust. 5a–7). Nie podpisuj ich, jeżeli nie masz pewności.

Podobny skutek ma pominięcie KOWR przy umowach innych niż sprzedaż. Sąd Najwyższy przyjął, że umowne zniesienie współwłasności, także przez podział pola między dotychczasowych współwłaścicieli, jest nabyciem nieruchomości rolnej, przy którym KOWR ma prawo nabycia (uchwała z 18.02.2025 r., III CZP 26/24; art. 4 ust. 1 pkt 1 u.k.u.r.), chyba że zachodzi wyjątek z art. 4 ust. 4, np. nabycie przez osobę bliską zbywcy. Bez zawiadomienia KOWR czynność jest nieważna (art. 9 ust. 1 pkt 1).

Przykład. Pani Ewa, 74 lata, sprzedaje 2,4 ha gruntu ornego w gminie pod Lublinem. Kupującym jest pan Tomasz, informatyk z Lublina, który chce założyć sad i pasiekę. Rodziną nie są, a pan Tomasz nie jest rolnikiem indywidualnym.

W poniedziałek 2 listopada 2026 r. pani Ewa zamieszcza ogłoszenie w systemie KOWR z ceną 192 000 zł i terminem na odpowiedzi do 7 grudnia 2026 r. (35 dni). Nikt nie odpowiada. W środę 9 grudnia 2026 r. składa wniosek o zgodę. Pan Tomasz dołącza zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej i plan nasadzeń. Gdyby wniosek złożyli dopiero po 7 czerwca 2027 r., KOWR musiałby odmówić (art. 2a ust. 4h).

Decyzja o zgodzie zostaje doręczona w czwartek 14 stycznia 2027 r. Następnego dnia oboje zrzekają się odwołania, a KOWR otrzymuje ostatnie oświadczenie w poniedziałek 18 stycznia 2027 r. Od tego dnia decyzja jest ostateczna, a zgoda ważna do 18 stycznia 2028 r. Akt notarialny podpisują w piątek 29 stycznia 2027 r. za 185 000 zł, czyli powyżej 95% ceny z ogłoszenia (182 400 zł). Umowa jest bezwarunkowa, bo przy zgodzie KOWR nie ma pierwokupu. Pan Tomasz do 29 stycznia 2032 r. osobiście prowadzi gospodarstwo i nie może pola wydzierżawić bez zgody KOWR.

Zgoda KOWR krok po kroku: co możesz zrobić

1. Sprawdź, czy zgoda jest potrzebna: użytki rolne i powierzchnię w wypisie z ewidencji, przeznaczenie w planie miejscowym, wyjątki (osoba bliska, małżonek-rolnik, mniej niż 1 ha).
2. Wybierz ścieżkę: kupujący z kwalifikacjami rolniczymi, który tworzy gospodarstwo rodzinne, może złożyć wniosek sam (art. 2a ust. 4 pkt 2), w pozostałych sprawach składa go sprzedający.
3. Ustal cenę przed ogłoszeniem: w umowie nie zejdziesz poniżej 95% ceny z ogłoszenia, a cenę wyraźnie wyższą od średniej z GUS oprzyj na operacie szacunkowym.
4. Zamieść ogłoszenie na co najmniej 30 dni i zapisz dzień końca terminu na odpowiedzi – od niego liczysz 6 miesięcy na wniosek.
5. Złóż wniosek z uzasadnieniem i załącznikami (art. 2a ust. 5b–5c u.k.u.r.).
6. Podpisz akt w ciągu roku od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.
7. Zaplanuj 5 lat po zakupie: kto osobiście prowadzi gospodarstwo i co, jeśli będziesz musiał sprzedać.

Przy krokach 3–5 pomagam najczęściej: przygotowuję ogłoszenie, wniosek z uzasadnieniem i projekt umowy dla notariusza, a po odmowie – odwołanie albo żądanie wykupu. Nie obiecuję wyniku, bo o zgodzie decyduje KOWR. Powiem wprost, czy Twoja transakcja wymaga zgody i jakie widzę ryzyka.

Masz podobną sytuację? Opisz ją w formularzu poniżej. W ciągu 24 h roboczych odpiszę, co trzeba zrobić, i prześlę ofertę z ceną i terminem. Do akceptacji oferty nic nie płacisz.

Najczęstsze pytania

Kiedy potrzebna jest zgoda KOWR na nabycie ziemi rolnej?

Gdy kupujesz nieruchomość rolną o powierzchni co najmniej 1 ha, z co najmniej 0,3 ha użytków rolnych, a nie jesteś rolnikiem indywidualnym i nie pasuje żaden wyjątek, np. zakup od osoby bliskiej (art. 1a pkt 1 lit. b, art. 2a ust. 1, 3 i 4 u.k.u.r.). Ustawy nie stosuje się do nieruchomości przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne (art. 2 pkt 1).

Czy potrzebuję zgody KOWR na zakup działki rolnej poniżej 1 ha?

Nie. Nieruchomość rolną o powierzchni mniejszej niż 1 ha kupi także osoba, która nie jest rolnikiem (art. 2a ust. 3 pkt 1a u.k.u.r.). Jeżeli użytków rolnych jest co najmniej 0,3 ha, przy sprzedaży co do zasady przysługuje pierwokup dzierżawcy albo KOWR, więc umowa będzie warunkowa (art. 3 ust. 1 i 4). Sztuczny podział większego pola na działki poniżej 1 ha sąd może uznać za obejście ustawy (SO w Olsztynie, IX Ca 693/23).

Kto składa wniosek do KOWR o zgodę na nabycie – sprzedający czy kupujący?

Co do zasady sprzedający, gdy kupującym jest osoba, która nie jest rolnikiem indywidualnym (art. 2a ust. 4 pkt 1 u.k.u.r.). Kupujący składa wniosek sam, gdy ma kwalifikacje rolnicze i tworzy gospodarstwo rodzinne, gdy powiększa gospodarstwo z pomocą dla młodych rolników, gdy jest uczelnią albo kupuje pod inwestycję celu publicznego (pkt 2–5).

Ile się czeka na zgodę KOWR i jak długo jest ważna?

Termin ustawowy to miesiąc, a w sprawie szczególnie skomplikowanej 2 miesiące od wszczęcia (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy wniosku sprzedającego wcześniej trwa ogłoszenie, co najmniej 30 dni (art. 2a ust. 4d pkt 5 u.k.u.r.). Zgoda jest ważna rok od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 2ba), i w tym czasie trzeba podpisać akt notarialny.

Czy po zakupie za zgodą KOWR muszę prowadzić gospodarstwo?

Tak. Nabywca prowadzi gospodarstwo rolne przez co najmniej 5 lat od nabycia, a osoba fizyczna – osobiście (art. 2b ust. 1 u.k.u.r.). W tym czasie nie może nieruchomości sprzedać ani wydzierżawić bez zgody KOWR (art. 2b ust. 2–3). Jeżeli tego nie dotrzyma, KOWR może pozwać o nabycie nieruchomości za wartość rynkową ustaloną według stanu z chwili zakupu (art. 9 ust. 3).

Czy przy zakupie za zgodą KOWR jest pierwokup?

Nie. Ustawowego prawa pierwokupu dzierżawcy i KOWR nie stosuje się, gdy nabycie następuje za zgodą z art. 2a ust. 4 u.k.u.r. (art. 3 ust. 5 pkt 2). Umowa może być więc od razu bezwarunkowa.

Co grozi za kupno ziemi rolnej bez zgody KOWR?

Nabycie jest nieważne, więc kupujący nie zostaje właścicielem (art. 9 ust. 1 u.k.u.r.). Pozew o stwierdzenie nieważności może wnieść każdy, kto ma w tym interes prawny, a także KOWR (art. 9 ust. 2).

Źródła

• Ustawa z 11.04.2003 o kształtowaniu ustroju rolnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 941): art. 1a pkt 1 lit. b, 2 pkt 1–3, 6 i 7, 2a ust. 1, 3, 3a, 4, 4a–4h, 5, 5a–5c, 6–8, 2b ust. 1–4, 2ba, 3 ust. 1, 4 i 5 pkt 2, 4 ust. 1 i 4, 6 ust. 1 i 2, 7 ust. 5a–7, 9 ust. 1–3.
• Ustawa z 23.04.1964 – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795): art. 46¹, 58 § 1.
• Ustawa z 14.06.1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1691): art. 35 § 3 i 5, 127a, 129 § 1–2.
• Ustawa z 30.08.2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2026 poz. 143 ze zm.): art. 53 § 1.
• Uchwały Sądu Najwyższego: z 17.10.2023 r., III CZP 113/22; z 18.02.2025 r., III CZP 26/24 (OSNC 2025/10/89).
• Postanowienia Sądu Okręgowego w Olsztynie: z 25.09.2023 r., IX Ca 693/23 (LEX nr 3622458); z 19.02.2024 r., IX Ca 596/23 (LEX nr 3695815).